جمعه 6 مار 2015 سیمه ییزوخت 08:54

افغانستان

په ۲۰۱۲م کال نیمايي افغان وګړو بډې ورکړې


د ملګرو ملتونو یو نوی راپور چې د  پنجشنبي پر ورځ خپور شوی وايي، په افغانستان کې درغلي یا د اداري فساد کچه په چټکۍ سره ختلې ده، او زیاتوي د دغه هیواد نیمایي وګړي د خپلو کارونو لپاره سرکاري چارواکو ته رشوتونونه ورکوي.

څه باندې یولس کاله وړاندې چې د امریکا په مشرۍ د نړۍ په دغه خوار هیواد یرغل وشو نو هلته یې په بیلیونونه ډالر ولګول. او په دې سره  افغانستان د زمکې پر مخ د نړۍ په هیوادونو کې یو د تر ټولو زیات په درغلیو ککړ هېواد وګرځېدلو.

لویدیځ هیوادونه چې راتلونکې کال له افغانستانه خپل پوځیان باسي، پرمرستو تکیه دغه هیواد باندې  شرطونو لګولی چې د درغلو ضد اقدام په کولو سره به مالي مرستې ورکوي.

د ملګرو ملتونو د مخدره موادو او جرایمو ادارې او د افغانستان د درغلۍ ضد څانګې راپور وايي، چې که څه هم څرګند پرمختګ شوی دی خو زیاتوي، چې په ۲۰۱۲م کال کې د بډو او درغلیو پیسې درې اعشاریه نهه بیلیون ډالرو ته رسېدلې  دي چې د ۲۰۰۹م کال په پرتله څلوېښت فیصده زیاتولی په کې راغلی دی.

په ۲۰۱۲م کال چې افغانانو په بډې او رشوتونو کې څومره پیسې ورکړې دي دا دغه هېواد له  خالصې کورنۍ ګټې څخه دوه چنده زیاتې دي، او یا هم د جاپان ټوکیو کنفرانس کې چې  نړیوالو بسپنه ورکونکو  د کومو ۱۶ بیلیون ډالرو ژمنه کړې وه دا د هغې څلرمه برخه یانې څلور بیلیون ډالر جوړېږي.

د ملګرو ملتونو د مخدره موادو او جرایمو یو سیمه ییز استازي ژان لوک لېمېهو وویلي، هر څوک پوهېږي چې دا یوه ډېره سنجیده مسله ده، خو په کار داده چې یوه موثره او کره حکمت علمي جوړه کړل شي چې د دغه ستونزي حل راوباسي.

رپوټ ښيي چې له اداري فساد  سره عام خلک په زیاتیدونکې توګه اموخته شوي دي. په بله مانا بډې او رشوتونه اوس عادي خبره ګرځېدلې ده.

په سروې کې له پوښتل شویو څخه ۶۸ فیصده یې دا مني چې د معمولي سرکاري تنخا نوکر خپله امدني د وړو وړو رشوتونو په اخیستو زیاتوي. دغه شمېره په ۲۰۰۹م کال کې ۴۲ فیصده وه.

دغه سروې په افغانستان کې له ۶۷۰۰ کسانو څخه د پوښتنو او  مرکو پر اساس ترتیب شوې ده.

ولسمشر حامد کرزي په ډسمبر میاشت کې تر ډیره حده په اداري فساد کې بهرنیان په لاس درلودلو تورن کړل ، او ویلي وو په ۲۰۱۴م کال کې د ناټوځواکونو له وتلو سره به له درغلۍ  یا اداري فساد څخه د خلاصونه لپاره لاره هواره شي.

پخوا افغان حکومت نړیوالې ټولنې ته ګوته نیولي وه چې د قراردادونو ورکولو سیستم له وجي یې په هیواد کې درغلي اوفساد زیات شوی دی، خو دا هم مني چې په افغان دولتي ادارو کې هم درغلي ډیره زیاته ده.

دا هم ولولئ

حفیظ مالیار : په مساپرۍ کې هم فرهنګي هلې ځلې کوم

د یارانو مشال ددې اونۍ په خپرونه کې د افغانستان یو مشر او پيژندل شوی شاعر عبدالحفیظ مالیار مېلمه دی. نوموړي څو لسیزې پخوا د افغانستان په لغمان ولایت کې نړۍ ته سترګې غړولي. زدکړې یې په لغمان او کابل کې کړي. کلونه کلونه یې د افغانستان په ملکي او پوځي څ تفصیل...

Audio د مورنیو ژبو نړیواله ورځ او په مورنیو ژبو د زده کړو ارزښت

یاده غونډه یوې ناحکومتي ادارې پوهه فاونډېشن جوړه کړې وه. د دې ادارې مشر ایاز مندوخېل وايي، دوی په غونډه کې په خیبر پښتونخوا کې په نصاب کې پر بدلونونو، د مورنۍ ژبې ارزښت، په پښتونخوا، قبایلي سیمو او بلوچستان کې د ابتدايي زده کړو نظام او په یادې سیمې کې د ښځو پر تعلیم خبرې وکړې. تفصیل...

ناصر شین په لرګو انځور ګري کوي

ناصر شین د پښتونخوا د سوات سیمې اوسیدونکی دی او د انځورونو سره یې دومره مینه ده چې په لرګو انځورونه جوړوي او لیکل پرې کوي. دی وايي داچې په سوات کې لرګي پریمانه دي تفصیل...

د کرن خان ((تصویر)) جوړېدو مرحلې او سندرې

د کرن خان نوی البم ((تصویر)) نومېږي چې په اړه یې نوموړي د سندرو امېل خپرونه کې غږېدلی (ږغېدلی) دی. دی وايي، دا یې ۱۳م البم دی چې په درو میاشتو کې یې جوړ کړ او د دې له کبله یې په نوي کال کې خپور نه کړ چې د تېر کال ډېسېمبر په میاشت تفصیل...

له ځوان سندرغاړي طارق حسین سره خبرې

په خپرونه کې مو دا ځل د پېښور له یوه ځوان سندرغاړي طارق حسین سره خبرې کړې دي. دی وايي، نیکه یې موسیقار وو، پلار یې هنرمند او دی ۱۰ کلن وو چې د موسیقۍ ډګر ته راغی. تفصیل...

مهم موضوعات