چار شنبه 1 جول 2015 سیمه ییزوخت 09:52

افغانستان

په ۲۰۱۲م کال نیمايي افغان وګړو بډې ورکړې


د ملګرو ملتونو یو نوی راپور چې د  پنجشنبي پر ورځ خپور شوی وايي، په افغانستان کې درغلي یا د اداري فساد کچه په چټکۍ سره ختلې ده، او زیاتوي د دغه هیواد نیمایي وګړي د خپلو کارونو لپاره سرکاري چارواکو ته رشوتونونه ورکوي.

څه باندې یولس کاله وړاندې چې د امریکا په مشرۍ د نړۍ په دغه خوار هیواد یرغل وشو نو هلته یې په بیلیونونه ډالر ولګول. او په دې سره  افغانستان د زمکې پر مخ د نړۍ په هیوادونو کې یو د تر ټولو زیات په درغلیو ککړ هېواد وګرځېدلو.

لویدیځ هیوادونه چې راتلونکې کال له افغانستانه خپل پوځیان باسي، پرمرستو تکیه دغه هیواد باندې  شرطونو لګولی چې د درغلو ضد اقدام په کولو سره به مالي مرستې ورکوي.

د ملګرو ملتونو د مخدره موادو او جرایمو ادارې او د افغانستان د درغلۍ ضد څانګې راپور وايي، چې که څه هم څرګند پرمختګ شوی دی خو زیاتوي، چې په ۲۰۱۲م کال کې د بډو او درغلیو پیسې درې اعشاریه نهه بیلیون ډالرو ته رسېدلې  دي چې د ۲۰۰۹م کال په پرتله څلوېښت فیصده زیاتولی په کې راغلی دی.

په ۲۰۱۲م کال چې افغانانو په بډې او رشوتونو کې څومره پیسې ورکړې دي دا دغه هېواد له  خالصې کورنۍ ګټې څخه دوه چنده زیاتې دي، او یا هم د جاپان ټوکیو کنفرانس کې چې  نړیوالو بسپنه ورکونکو  د کومو ۱۶ بیلیون ډالرو ژمنه کړې وه دا د هغې څلرمه برخه یانې څلور بیلیون ډالر جوړېږي.

د ملګرو ملتونو د مخدره موادو او جرایمو یو سیمه ییز استازي ژان لوک لېمېهو وویلي، هر څوک پوهېږي چې دا یوه ډېره سنجیده مسله ده، خو په کار داده چې یوه موثره او کره حکمت علمي جوړه کړل شي چې د دغه ستونزي حل راوباسي.

رپوټ ښيي چې له اداري فساد  سره عام خلک په زیاتیدونکې توګه اموخته شوي دي. په بله مانا بډې او رشوتونه اوس عادي خبره ګرځېدلې ده.

په سروې کې له پوښتل شویو څخه ۶۸ فیصده یې دا مني چې د معمولي سرکاري تنخا نوکر خپله امدني د وړو وړو رشوتونو په اخیستو زیاتوي. دغه شمېره په ۲۰۰۹م کال کې ۴۲ فیصده وه.

دغه سروې په افغانستان کې له ۶۷۰۰ کسانو څخه د پوښتنو او  مرکو پر اساس ترتیب شوې ده.

ولسمشر حامد کرزي په ډسمبر میاشت کې تر ډیره حده په اداري فساد کې بهرنیان په لاس درلودلو تورن کړل ، او ویلي وو په ۲۰۱۴م کال کې د ناټوځواکونو له وتلو سره به له درغلۍ  یا اداري فساد څخه د خلاصونه لپاره لاره هواره شي.

پخوا افغان حکومت نړیوالې ټولنې ته ګوته نیولي وه چې د قراردادونو ورکولو سیستم له وجي یې په هیواد کې درغلي اوفساد زیات شوی دی، خو دا هم مني چې په افغان دولتي ادارو کې هم درغلي ډیره زیاته ده.

دا هم ولولئ

د خیبر زلمي او د دوی تعلیمي ستونزې

دا اونۍ د ځوانانو غږ خپرونه کې په خيبر ايجنسۍ کې د بدامنۍ له کبله ځوانانو ته د زدکړې په څانګه کې د اوښتو زیانونو په اړه غږیدلي یو. تفصیل...

Audio په لاهور کې د پښتنو زده کوونکو تعلیمي او فرهنګي هلې ځلې

لاهور مېشتي زده کوونکي وايي، دوی په ۲۰۰۸ز کال کې د پښتنو د تعلیم پرمختیا غورځنګ په نوم یو سازمان جوړ کړ چې اوسمهال شاوخوا ۶۰۰ غړي لري. دوی وايي، د دوی لومړۍ موخه یوازې تعلیمي فعالیتونه کول ول. تفصیل...

محسن داوړ غواړي ټولو قبایلو ته د ټوپک پر ځای قلم ورکړي

د مشال راډیو ځوانانو غږ خپرونې پاڼې ته ښه راغلاست. په دې خپرونه کې مو د شمالي وزیرستان له ځوان سیاستوال محسن داوړ سره د ده په لاسته راوړنو، سیاسي او ټولنیزې مبارزې، راتلونکو پلانونو او د شمالي وزیرستان د ځوانانو پر ستونزو خبرې کړې دي. تفصیل...

Audio د بلال خان بلال ژوند، هنر او د رباب نغمې

په نننۍ خپرونه کې مو د ملاکنډ یو داسې ځوان مېلمه کړی چې له وړوکي عمر یې د رباب غږول (ږغول) پیل کړي او نن د پښتو له نومیالیو سندرغاړو سره رباب غږوي. تفصیل...

مهم موضوعات